Parasal Değer Hesaplama
Vadeli işlem (VIOP) kontratında fiyat hareketinin ve kontrat sayısının toplam parasal (TL) karşılığını hesaplayın.
Parasal Değer Nasıl Hesaplanır?
Vadeli işlem (VIOP — Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası) kontratlarında, fiyattaki her 1 puanlık (veya tick'lik) hareketin ne kadar TL'ye karşılık geldiğini bilmek, pozisyonunuzun potansiyel kâr/zarar büyüklüğünü anlamak için gereklidir. Bu değere "parasal değer" veya İngilizce "point value" denir. Formülü: Tek Kontrat Parasal Değeri = Kontrat Büyüklüğü (Çarpan) × Fiyat Hareketi (Puan). Birden fazla kontrat için: Toplam Kâr/Zarar = Tek Kontrat Parasal Değeri × Kontrat Adedi.
Her vadeli işlem sözleşmesinin (BIST30 endeksi, döviz, emtia gibi) kendine özgü, borsa tarafından belirlenen bir kontrat büyüklüğü (çarpanı) vardır. Bu araç, bu çarpanı, fiyat hareketini ve kontrat adedinizi girdiğinizde toplam parasal karşılığı hesaplar.
Örnek Hesaplama
Kontrat büyüklüğü (çarpanı) 1 TL/puan olan bir endeks kontratında pozisyon açtığınızı ve fiyatın lehinize 250 puan hareket ettiğini varsayalım: Tek Kontrat Parasal Değeri = 1 × 250 = 250 TL. Eğer 5 kontrat üzerinden işlem yapıyorsanız, Toplam Kâr = 250 × 5 = 1.250 TL olur.
Fiyat aleyhinize hareket ederse (örneğin -150 puan), aynı formül negatif bir sonuç verir ve bu, zararınızı gösterir: 1 × (-150) × 5 = -750 TL.
Kontrat Büyüklüğünü Nereden Öğrenirim?
Kontrat büyüklüğü (çarpan), her vadeli işlem sözleşmesi için Borsa İstanbul VIOP tarafından resmi olarak belirlenir ve sözleşme özellikleri sayfalarında yayınlanır. İşlem yapmadan önce, kullandığınız aracı kurumun platformundan veya Borsa İstanbul'un resmi VIOP sözleşme özellikleri sayfasından güncel kontrat büyüklüğünü mutlaka teyit etmeniz önerilir; farklı kontrat türlerinde (endeks, döviz, emtia, pay senedi) bu değer değişebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Vadeli işlemde parasal değer (point value) nedir?
Parasal değer, bir vadeli işlem (VIOP) kontratında fiyatın 1 birim (puan veya tick) hareket etmesinin, TL cinsinden ne kadar kâr veya zarara denk geldiğini gösteren değerdir. Her kontrat türünün kendine özgü bir "kontrat büyüklüğü" veya "çarpanı" vardır; bu çarpan, fiyat hareketini doğrudan parasal tutara çevirir.
Kontrat büyüklüğü (çarpan) nasıl bulunur?
Kontrat büyüklüğü, işlem yapmak istediğiniz vadeli işlem sözleşmesinin borsa (VIOP/Borsa İstanbul) tarafından belirlenen resmi sözleşme özelliklerinde yer alır. Örneğin bazı BIST30 endeks kontratlarında 1 puan = 1 TL, bazı döviz kontratlarında ise farklı bir çarpan uygulanabilir; işlem yapmadan önce aracı kurumunuzdan veya borsanın sözleşme özellikleri sayfasından kontrat büyüklüğünü teyit etmeniz gerekir.
Toplam kâr/zarar nasıl hesaplanır?
Toplam Kâr/Zarar = Kontrat Büyüklüğü × Fiyat Hareketi (Puan) × Kontrat Adedi. Fiyat hareketi, pozisyonu açtığınız fiyat ile kapattığınız (veya güncel) fiyat arasındaki farktır; pozitifse kâr, negatifse zarar anlamına gelir (alış/satış yönünüze göre işaret değişebilir).
Bu hesaplama hem alış (long) hem satış (short) pozisyonlar için geçerli mi?
Evet, ancak fiyat hareketinin işaretini (yönünü) pozisyonunuza göre siz belirlemelisiniz. Alış (long) pozisyonda fiyat yükselirse kâr, düşerse zarar edersiniz; satış (short) pozisyonda ise tam tersi geçerlidir. Bu araç yalnızca girdiğiniz fiyat hareketi ve kontrat sayısının parasal karşılığını çarpar, yön/işaret hesaplamasını sizin girdiğiniz değere bırakır.
Bu araçla hesaplanan tutar işlem masrafları ve komisyonu içeriyor mu?
Hayır, bu araç yalnızca brüt parasal değeri (kontrat büyüklüğü × fiyat hareketi × adet) hesaplar. Aracı kurumunuzun uyguladığı işlem komisyonu, BSMV veya diğer kesintiler burada hesaba katılmaz; net kâr/zarar için bunları ayrıca düşmeniz gerekir.