Tahvil Hesaplama
Kupon ödemeli tahvilin nominal değer, kupon oranı, piyasa getiri oranı ve vadeye göre bugünkü fiyatını hesaplayın.
Tahvil Fiyatı Nasıl Hesaplanır?
Kupon ödemeli bir tahvilin fiyatı, gelecekteki tüm nakit akışlarının (her yıl ödenen sabit kupon tutarları ve vade sonunda ödenecek nominal değer) bugünkü değere indirgenmesiyle bulunur. Formülü şöyledir: Fiyat = Σ (Kupon Ödemesi ÷ (1+Getiri)ᵗ) + (Nominal Değer ÷ (1+Getiri)ⁿ), burada t her bir dönem, n toplam dönem (yıl) sayısı, Getiri ise piyasanın talep ettiği yıllık getiri oranıdır.
Kupon oranı ile piyasa getiri oranı arasındaki ilişki tahvilin nominal değere göre nasıl fiyatlanacağını belirler: kupon oranı = getiri oranı ise tahvil tam nominal değerinden (baş-a-baş, "par") satılır; getiri oranı > kupon oranı ise tahvil nominal değerin altında (iskontolu, "discount") satılır; getiri oranı < kupon oranı ise tahvil nominal değerin üstünde (primli, "premium") satılır.
Örnek Hesaplama
1.000 TL nominal değerli, yıllık %10 kupon ödemeli, 5 yıl vadeli bir tahvilin piyasa getiri oranı da %10 ise: yıllık kupon ödemesi 1.000 × 0,10 = 100 TL olur, tüm kupon ödemeleri ve nominal değer %10 ile bugüne indirgendiğinde fiyat tam olarak 1.000 TL çıkar (baş-a-baş satış).
Aynı tahvilin piyasa getiri oranı %15'e yükselirse (piyasa faizleri arttıysa), fiyat ≈ 832,39 TL'ye düşer — tahvil iskontolu satılır, çünkü sabit %10 kupon artık piyasanın istediği %15'in altında kalır. Tersine, piyasa getiri oranı %5'e düşerse, fiyat ≈ 1.216,47 TL'ye çıkar — tahvil primli satılır, çünkü sabit %10 kupon piyasanın istediği %5'in üzerindedir.
Tahvil Fiyatı ile Piyasa Faizi Arasındaki Ters İlişki
Tahvil fiyatlamasının en temel prensiplerinden biri, tahvil fiyatları ile piyasa faiz oranları arasındaki ters ilişkidir. Piyasa faizleri yükseldiğinde elinizdeki sabit kuponlu tahvilin değeri düşer, çünkü yeni çıkarılan tahviller artık daha cazip (yüksek) bir getiri sunar ve mevcut tahvilinizin rekabet edebilmesi için fiyatının düşmesi (dolayısıyla efektif getirisinin artması) gerekir. Piyasa faizleri düştüğünde ise tam tersi olur ve elinizdeki tahvilin değeri artar.
Sıkça Sorulan Sorular
Tahvil fiyatı nasıl hesaplanır?
Tahvil fiyatı, gelecekteki tüm kupon ödemelerinin ve vade sonunda ödenecek nominal değerin, piyasa getiri oranı üzerinden bugünkü değere indirgenmesiyle hesaplanır. Her bir kupon ödemesi ve nominal değer, (1 + Getiri Oranı)^dönem sayısına bölünerek bugüne getirilir ve toplanır.
Kupon oranı ile piyasa getiri oranı arasındaki fark neyi belirler?
Kupon oranı, tahvilin sabit olarak belirlenmiş ödeme oranıdır; piyasa getiri oranı ise güncel piyasa koşullarına göre yatırımcıların talep ettiği getiridir. Piyasa getirisi kupon oranından yüksekse tahvil iskontolu (nominal değerin altında) satılır; piyasa getirisi kupon oranından düşükse tahvil primli (nominal değerin üstünde) satılır. İkisi eşitse tahvil tam nominal değerinden (baş-a-baş) satılır.
Tahvil fiyatı ile piyasa faizi arasında nasıl bir ilişki vardır?
Ters orantılı bir ilişki vardır: piyasa faiz oranları yükseldiğinde, elinizdeki sabit kupon ödemeli tahvilin değeri düşer (çünkü yeni çıkarılan tahviller daha yüksek getiri sunar). Piyasa faizleri düştüğünde ise elinizdeki tahvilin değeri artar.
Bono ile tahvil arasındaki fark nedir?
Bono, vadesi 1 yıldan kısa olan ve genellikle kupon ödemesi olmayan (iskontolu) bir borçlanma senedidir. Tahvil ise vadesi 1 yıl veya daha uzun olan, genellikle periyodik kupon (faiz) ödemesi içeren bir borçlanma senedidir. İskontolu bir bono hesaplaması için Bono Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Bu araçla hesaplanan fiyat, borsada işlem gören gerçek tahvil fiyatıyla birebir aynı olur mu?
Hayır, bu araç standart bugünkü değer (present value) formülüyle teorik bir fiyat hesaplar. Gerçek piyasa fiyatları arz-talep dengesi, likidite, kredi riski ve işlem maliyetleri gibi ek etkenlerden etkilenebilir. Kesin fiyat için aracı kurumunuzun güncel piyasa verilerine başvurun.